Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.internal_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 28

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.input_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 29

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.output_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 30

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 654

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 349

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 355
Phần 3: Đình làng Đông Khê một di tích lịch Sử - HỘI ĐỒNG HƯƠNG LÀNG ĐÔNG KHÊ TẠI HÀ NỘI

Tìm kiếm

Thống kê truy cập

135413
Hôm nayHôm nay28
Hôm quaHôm qua22
Tuần nàyTuần này20
Tất cảTất cả135413
Khách trực tuyến 1

Đông Khê, Gia Viễn, Ninh Bình
Tre làng, sông nước, mái đình, cây đa
Chúng ta dù đã "xa nhà"
Trái tim vẫn rộn thiết tha cội nguồn
Hoa tàn còn giữ mùi hương
Tình làng, nghĩa xóm - quê hương mãi đầy.
Hồn quê tụ lại nơi đây,
Lòng thêm ấm áp những ngày xa quê

Tác giả: Lương Tự


Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 654

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 30

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 31

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 132

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 414

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 965

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 1143

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 868

Phần 3: Đình làng Đông Khê một di tích lịch Sử

A nh004Thời phong kiến cổ đại, tục thờ Thần Thành Hoàng có xuất sứ từ Trung  Quốc. Theo sách Uyên Giám thì tập quán này hình thành từ thời Tam Quốc (hậu Hán). Thời đó, vị thần này được coi là thần bảo hộ thành trì cấp quốc gia, cấp phủ, châu…. Đến đời Đường, Lý Đức Dụ một vị tướng đã mở đầu việc lập miếu thờ Thành Hoàng ở Thành Đô, thờ các thần Thành Hoàng được phong Vương ở các địa phương. Tiếp đời nhà Tống, nhà Minh thì nhiều nơi đã thờ Thần Thành Hoàng. Sau này, đạo Giáo đã biến vị thần này thành Thần diệt ác, trừ hung an dân, hộ quốc.

Ở nước ta, tục này đã có rất lâu, từ trước thời Trần (1225- 400), nhưng mãi đến thời Lê Trung Hưng (1533-1786) mới được thịnh hành. Người dân đã xây dựng nhiều đình, đền, miếu mạo thờ vị thần này làm thần chủ cho thôn làng nhằm diệt ác trừ hung, bảo hộ thôn xóm bình yên. Các thần này được phân chia làm Ba bậc: Thiên thần, Sơn thần - Thuỷ thần và Nhân thần. 

Bậc Nhân thần, là các vị thần xuất thân từ loài người. Đây chính là các vị anh hùng dân tộc đã có công đánh giặc giữ nước hoặc mở mang bờ cõi, dạy dân lập nghiệp làm ăn. Nhân dân biết ơn công đức đã suy tôn thành Thần Hoàng và lập đền, miếu thờ. Về phía nhà nước, các triều vua trước đây thường ban cấp sắc phong cho phép cư dân thờ cúng. Bộ Lễ được giao giúp triều đình trông coi công việc này.

Đình làng Đông Khê, một quần thể di tích lịch sử còn đến nay là minh chứng  triết lý đầy tính nhân văn “Uống nước nhớ nguồn” của cư dân Đông Khê đã có từ lâu đời. 

02e6f9b1

Trong bài viết này, phần đầu tác giả chỉ đề cập đến khía cạnh lịch sử của ngôi đình, để bạn đọc hiểu thêm về một ngôi đình cổ mang nhiều giá trị lịch sử  của dân tộc, của đất nước, để có được cái nhìn đúng với tầm lịch sử của ngôi đình.     

Đình làng Đông Khê thờ danh vị của “Song vị Đaị Vương” là:

- Cụ ông: Lê Chương vũ đại vương.

- Cụ bà: Bạch Sam nương hoàng bà.

Theo các cụ truyền laị, cụ Lê Chương Vũ đại vương là vị tướng thời Hậu Lê, được nhà vua giao nhiệm vụ nắm giữ binh quyền, trấn ải vùng trấn Sơn Nam (gồn địa phận các tỉnh: Ninh Bình, Hà Nam, Nam định, Hà đông, Thái Bình ngày nay). Vùng này, ở phía Nam địa hình hiểm trở, núi rừng trùng điệp kế tiếp chạy từ thượng nguồn ra đến tận biển. Giao thông chỉ có tuyến đường bộ chính duy nhất thông thương giữa vùng Thanh Hoá với phía Bắc, đó là đường Thiên Lý Bắc- Nam (nay là QL số 1). Các nhà chiến lược quân sự bấy giờ đã mở tuyến đường mới để bí mật đưa quân lưu thông từ miền trong hoà vào tuyến đường Thiên lý ra Bắc, qua các địa phương: Rỵa - Độc Trang - Lê Thượng - Đông Khê - Chi Phong Thượng - Đại Hữu - Tuỳ Hối - Sào Long - Mưỡu Giáp - Thanh Quyết - Thanh Hải, rồi nhập vào đường Thiên Lý ở vùng Phủ Lý. Con đường này nhân dân gọi là đường Cổ Lê. Làng Đông khê nằm trên tuyến đường hành quân này. Tướng quân Lê Trương Vũ đại vương đã từng tập kết binh quyền tại làng trước khi vượt sông Đại Hoàng tiến về phía Bắc. Nơi đây còn lưu dấu tích của một thời nghĩa quân dựng trại. 

Do có nhiều công lao giữ yên bờ cõi nơi chấn ải, ngoài việc giúp triều đình cai quản, mở mang vùng đất để dân yên tâm lập nghiệp, ông còn là vị tướng tài hoa, đức độ, thanh liêm chính trực, luôn giúp dân giữ gìn kỷ cương phép nước, nền nếp gia phong. Vì vậy ông được vua Lê Cảnh Hưng ban sắc phong “Đức Vua Trương Vũ quốc vương Lê quý công”.

Cụ Bạch Sam Nương hoàng bà là người trong dòng hoàng tộc. Bà là một phụ nữ đoan trang, thông minh, nhưng rất đức độ, thương dân, yêu mến quân sỹ nên được nhà vua giao coi giữ quân lương, lo cho quân sỹ ăn no mặc ấm để giúp chồng cai quản quân cơ giữ yên biên ải. Tục truyền còn lưu lời bà “…Ta được đức vua tin cẩn giao trông coi việc quân lương, ta chỉ mong ước, lo lắng ngày đêm sao cho quân sỹ được ăn no, được mặc ấm để khỏi phụ lòng tin của Đức vua giao”. Do có nhiều công lao với triều đình, Bà được vua Lê Cảnh Hưng ban sắc phong “ Bạch Sam Trang nương hoàng bà Công Chúa”.

 Đến khi tuổi già sức yếu, từ quan, ông bà trở về sống ở làng Đông Khê. Nơi đây, tuy không phải nơi sinh của hai người. Song, ông bà đã coi Đông Khê là quê hương của mình, đã gần gũi giúp đỡ nhân dân sinh cơ lập nghiệp, xây dựng cuộc sống, hướng dẫn việc lễ nghĩa, giáo dục đạo lý nề nếp gia phong. Bà có tấm lòng nhân áí, yêu quý nhân dân, cưu mang người khó, giúp kẻ hoạn nạn, khuyên dân làm điều thiện, chăm lo công việc nhà nông “Tầm tang canh cửi”.

Sau khi ông bà qua đời, nhân dân thương tiếc, nhớ đến công ơn đã lập đền, xây lăng thờ như Thần Hoàng của làng. Do ông bà thuộc dòng hoàng tộc, nhà vua đã ban gọi là “Song vị Đại Vương” để dân thờ cúng theo nghi thức triều đình.

Tục truyền, Đình và Lăng ông bà được tạo lập từ thời Hậu Lê (thế kỷ XVI). Việc xác định vị trí toạ lập quần thể này đã được các nhà Phong Thuỷ nghiên cứu rất kỹ. Bởi đây là trung tâm của làng, nơi có gò đất tự nhiên cao nhất, trên dải đất cao chạy ngoằn ngoèo về phía Bắc của xóm Thượng (nay là xóm Bắc Sơn) được ví như một con Rồng Cạn. Phía trước là vụng nước hình bán nguyệt, nơi tụ thuỷ của hệ thống ngòi dẫn nước từ sông Đại Hoàng qua miếu Bản Thổ làng Chi Phong Thượng chảy vào Đông Khê, được ví như con Rồng Nước. Trước cảnh linh vật tự nhiên Thuỷ- Địa quần giao này, dân đã dựng nên truyền thuyết “Đình toạ trên trán của Rồng Cạn, Lăng mộ đặt ở nơi tụ thuỷ của Rồng Nước, đây là nơi hội tụ linh khí của đất trời và vững bền long mạch”.

Việc xây dựng đình, ban đầu chỉ là nhà sàn lợp tranh, nên bị vài lần tiêu hoả,  tiếp sau được xây lại bằng gạch, lợp ngói nhưng còn nhỏ. Đến cuối thời Hậu Lê (khoảng 1725), đầu triều Nguyễn, đình được dân tín cúng, quyên góp xây lớn, rồi từng bước nâng cấp để có một ngôi đình cổ hoàn chỉnh, uy nghi, hội tụ đủ nét kiến trúc tâm linh đương thời, mà trong vùng ít ngôi đình nào có được.

Cùng với dòng chảy thời gian, đến nay Đình làng đã tồn tại trên 400 năm, đã gắn bó với nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử quê hương, đất nước.

Thuở còn nguyên sơ, Đình là trung tâm sinh hoạt tâm linh của nhân dân trong làng. Thời phong kiến, là nơi chức sắc làng sử dụng để điều hành các công việc chung, như: Thu sưu thuế, tiếp quan trên, tập trung binh lính bắt bớ và đàn áp các cuộc nổi dậy trong vùng…

Vào đầu năm 1939, Đình là nơi mở trường Hương Sư đầu tiên (dạy từ lớp 1 đến lớp 4) của xã Đông Khê, tổng Lê Xá. Tháng 3 năm 1939 truyền đơn Cộng Sản được rải khắp nơi và gián ở cửa tam quan đình, kêu gọi nhân dân chống thuế, chống sưu, tại đây đã sảy ra cuộc đấu tranh chống đàn áp, bắt bớ của lính Pháp nhằm dập tắt phong trào cộng sản mới nhen nhóm ở khu vực này (1 thày giáo và 3 học trò bị bắt, đưa đi giam tại nhà tù Nam Định).

Từ năm 1945 cùng hoà nhập với phong trào cách mạng cả nước, đình là nơi tập trung những người có tinh thần yêu nước, đấu tranh thành lập “Đội tự vệ chống Nhật” đầu tiên của xã. Ngày 19 tháng 8 năm 1945 dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng cơ sở, nhân dân tập trung làm lễ tế cờ khởi nghĩa, cùng các địa phương tham gia cướp chính quyền ở huyện Gia Viễn và tỉnh Ninh Bình thành công. Tháng 11 năm 1945 nơi đây đã tổ chức cho thanh niên làng lên đường tham gia đội quân Nam tiến. Tháng 12 năm 1945 diễn ra mít tinh hưởng ứng lời kêu gọi “Toàn quốc  kháng chiến” của Hồ Chủ Tịch, làng tổ chức thành “Làng kháng chiến”. Từ năm 1946 Đình Đông Khê trở thành trụ sở của Uỷ ban Kháng chiến Hành chính xã Đông Khê, tổng Lê Xá, huyện Gia Viễn. Từ sau Cách mạng tháng tám 1945 đến thời gian hoà bình lập lại 1954, rồi thời kỳ xây dựng CNXH, Đình là trung tâm văn hoá, chính trị của xã Gia Trung và của thôn Đông Khê.

Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước, tại Đình lại diễn ra nhiều cuộc tiễn đưa con em làng lên đường đánh Mỹ. Từ năm 1969 đến năm 1975 nơi đây Bộ Quốc phòng đặt Sở chỉ huy trạm Giao Liên trong tuyến đường dây 559, chuyên bí mật chuyển số lớn quân từ phía Bắc để chi viện cho chiến trường miền Nam…

p010412 10.40 01

Lịch sử rồi sẽ qua đi, thời gian ngày càng làm cho Đình làng xuống cấp. Nhân dân Đông Khê đã nhiều lần chung tay khắc phục, nhưng vì nguồn kinh phí có hạn nên chưa thể tôn tạo để “Đình Làng” tồn tại sứng tầm lịch sử vốn có, mà từ xa xưa các triều đình đã từng công nhận và ban nhiều sắc phong cho Đình..                       

Nhân dân Đông Khê luôn trân trọng chăm lo đến tồn tại của Đình làng. Bởi nơi đây thờ “Thần Hoàng” mà họ luôn tâm niệm là: “Lúc còn sống, ông bà đã đùm bọc, che chở, dạy bảo cho dân biết làm ăn, sau khi mất đi, trở thành Thành Hoàng của làng, các ngài cũng sẽ phù hộ độ trì cho dân có cuộc sống yên ổn.”

Chỉ là một triết lý đơn giản vậy thôi, nhưng sẽ không có gì lay chuyển được tình cảm của dân làng với ông - bà. Đình làng Đông Khê sẽ mãi mãi tồn tại như một minh chứng lịch sử.       

Ghi nhận công ơn “Song vị Đại Nhân” các triều vua trước đây đã ban 10 đạo sắc phong Thành Hoàng cho đình Đông Khê để dân thờ cúng:

Sắc Cảnh Hưng năm thứ 44 (1738) phong:             01 đạo.

Sắc Quang Trung năm thứ 5 (1792) phong:           01 đạo.

Sắc Tự Đức năm thứ 6 (1853) phong                      01 đạo.

Sắc Tự Đức năm thứ 33 (1881) phong                    01 đạo.

Sắc Đồng Khánh năm thứ 2 (1887) phong              01 đạo.

Sắc Thành thái năm thứ 13 (1901) phong               01 đạo.

Sắc Duy Tân năm thứ 3 (1907) phong                    01 đạo.

Sắc Duy Tân năm thứ 5 (1909) phong                    01 đạo.

Sắc Khải Định năm thứ 5 và 9 (1925) phong          02 đạo.

Xin các bạn theo dõi kỳ sau: Đình làng Đông Khê một loại hình kiến trúc nghệ thuật cổ - một di sản Văn hoá cần quan tâm đúng mức.

Tin Bài: Bùi Công Thuận

Share