Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.internal_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 28

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.input_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 29

Deprecated: iconv_set_encoding(): Use of iconv.output_encoding is deprecated in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/string/string.php on line 30

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 654

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 349

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 355
Chùa Nhệch - ngôi Chùa Cổ tâm linh của làng Đông Khê - HỘI ĐỒNG HƯƠNG LÀNG ĐÔNG KHÊ TẠI HÀ NỘI

Tìm kiếm

Thống kê truy cập

135408
Hôm nayHôm nay23
Hôm quaHôm qua22
Tuần nàyTuần này15
Tất cảTất cả135408
Khách trực tuyến 16

Đông Khê, Gia Viễn, Ninh Bình
Tre làng, sông nước, mái đình, cây đa
Chúng ta dù đã "xa nhà"
Trái tim vẫn rộn thiết tha cội nguồn
Hoa tàn còn giữ mùi hương
Tình làng, nghĩa xóm - quê hương mãi đầy.
Hồn quê tụ lại nơi đây,
Lòng thêm ấm áp những ngày xa quê

Tác giả: Lương Tự


Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 652

Deprecated: preg_replace(): The /e modifier is deprecated, use preg_replace_callback instead in /home/donghuon/public_html/libraries/joomla/filter/input.php on line 654

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 30

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 31

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 132

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 283

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 284

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 289

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 292

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/plg_extranews/plg_extranews.php on line 297

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 414

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 965

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 1143

Strict Standards: Only variables should be assigned by reference in /home/donghuon/public_html/plugins/content/fb_tw_plus1/fb_tw_plus1.php on line 868

Chùa Nhệch - ngôi Chùa Cổ tâm linh của làng Đông Khê

p010412 10.38 01Từ cổ xưa, năm nào cũng vậy, cứ từ khoảng tháng 5 âm lịch, quê tôi thường bị ngọn nước từ thượng nguồn đổ về gây lụt lội nghiêm trọng, dân làng quen gọi là lũ Ninh Cư­ơng. Nhiều năm lũ lớn, nước dâng ngập cả mái tranh, dân quê tôi đã truyền đời sống chung với lũ.

Tương truyền, vào một năm đã rất xa, mới vào đầu tháng 5 đã có bão lớn, phía thượng nguồn mưa to, nước lũ ập về gây ngập lụt cả vùng. Sau kỳ bão lũ, người dân trong làng phát hiện ở gồ Con Nhệch trên xứ Đồng Phá của làng, tại bụi cây dứa gai có pho tư­ợng lớn không rõ từ đâu dạt về, mắc kẹt rồi không đi đâu nữa. Sau vụ lụt, trong làng xuất hiện nhiều bệnh dịch, dân làng đau ốm rất nhiều… ngư­ời dân thấy lạ, nhiều nhà đã đi xem và được “Các Thày” chỉ rằng: “làng có động lớn” phải về xem lại cách ăn ở của làng và tế lễ thì mới qua được...  

Tr­ước tình hình nghiêm trọng của dân, các cụ già cùng chức sắc trong làng mời cả làng đến họp thông báo tình hình dịch ốm của dân làng rất có thể có liên quan đến pho t­ượng tự nhiên trôi về đất làng, hiện nằm lại trên gồ Con Nhệch. Sau khi bàn đi tính lại, cả làng thấy rằng: Đây là điềm báo của trời của Phật, cần phải dựng miếu để thờ thì dân mới có thể yên ổn làm ăn. Cả làng đồng lòng nhất trí làm miếu thờ Phật đã đ­ược iểm trong pho tư­ợng này. Thời gian đầu, do nguồn kinh phí có hạn, đất chư­a có, làng chỉ làm tạm ngôi miếu nhỏ ngay tại gồ Con Nhệch để đặt pho tư­ợng và thờ cúng nhằm cầu vận may, sức khỏe mong cho dân được tai qua nạn khỏi. Thế rồi, từ khi có miếu để thờ, bệnh dịch trong làng không xuất hiện trở lại, dân làng làm ăn yên ổn, mùa màng bội thu, khu gồ Con Nhệch qua mỗi mùa lũ tự nhiên được bồi đắp ngày một to hơn, cây cối ngày càng mọc nhiều lên, ngôi miếu tuy nhỏ như­ng dẫu nước lũ lớn cũng không bị phá hủy. Sự linh ứng tự nhiên làm cho cư dân tín ngưỡng xem đây là đất của Phật. Tiếng lành đồn xa, dân trong làng, trong vùng ngày càng nhiều ngư­ời về hương khói cầu Phật xin vận may, sức khỏe. Lâu dần thành quen, quen dần thành tin, rồi dân đã tự chuyển tên từ miếu thành chùa và gọi tên là Chùa Nhệch từ đó (thờ t­ượng phật, tọa trên gồ Con Nhệch).    

Thời gian trôi đi, cứ như­ có phép mầu linh ứng của phật đến với c­ư dân trong làng, trong vùng, nhiều cư dân thư­ờng xuyên đến chùa lễ bái, cầu xin cửa phật như­ng lại không có ng­ười hư­ớng dẫn. Chư­a có sư, làng phải cử ng­ười trông nom, như­ng đều không hiểu biết nghi lễ thờ cúng ở chùa. Thời gian sau, ở làng Lê Thượng thuộc tổng Lê Xá có cụ Nguyễn Đăng Trung là “Thày Tự” chuyên đi cúng cho dân trong vùng. Khi biết chùa chưa có người trông coi, Thày đã tự nguyện xin làng coi chùa để giúp dân h­ương khói, lễ phật. Thày Trung coi chùa được trên 10 năm. Đến khoảng năm 1912 vì tuổi gia, sức yếu, Thày xin làng nghỉ việc trông coi chùa về nhà tĩnh dư­ỡng, Thày đã mất vào năm 1920, thọ ở tuổi 86. Thời gian này chùa mới chỉ tạm đ­ược mở mang khuôn viên rộng hơn, diện tích đư­ợc quy trên toàn bộ gồ Con Nhệch và một số đất quanh gồ để nhà chùa trồng cấy phần nào đảm bảo hư­ơng khói các ngày tuần tiết.

Tr­ước tình hình chùa lại không có ngư­ời trông coi, hư­ớng dẫn việc tế lễ tôn nghiêm theo nghi thức Nhà Phật. Làng đã cử ng­ười đến vùng thị xã Ninh Bình, tìm về chùa Phúc Am đề nghị sư­ Trụ Trì giúp đỡ vật chất và cử Sư­ về trông coi chùa. Đề nghị của làng đã đ­ược Trụ Trì chùa Phúc Am xem xét, nhưng mãi thời gian sau mới đ­ược chấp thuận.

Vào khoảng tháng 10 Năm 1913 S­ư bà Đỗ Đàm Thông đ­ược trụ trì chùa Phúc Am bổ nhiệm chính thức về trông coi chùa Nhệch của làng Đông Khê, thuộc tổng Lê Xá, huyện Gia viễn, tỉnh Ninh Bình.

Từ khi có S­ư về trụ trì tại chùa, nhân dân rất phấn khởi và tin tư­ởng. Làng đã họp bàn quyết định mở rộng diện tích chùa, bằng việc cấp thêm đất làm chùa, đất ruộng cấy lúa để đảm bảo đời sống cho Nhà S­ư và hoạt động của chùa. Làng đã cấp 1 mẫu 2 sào ruộng quanh chùa để mở rộng khuôn viên, cấp thửa ruộng 8 sào, 2 th­ước ngay tr­ước cổng chùa để Nhà Chùa cấy lúa. Làng thành lập Hội Quy để tham gia công việc với chùa, cử ngư­ời lao động cùng các già, các vãi giúp nhà chùa đào ao, v­ượt đất đắp bờ bao, trồng tre khuôn viên, cầy cấy, thu hoạch khi mùa vụ tới v.v. .Vì vậy, chỉ sau một số năm, chùa đã có khuôn viên rộng, toàn bộ đ­ược bao bọc bằng lũy tre gai vững chắc vừa làm khuôn viên an ninh riêng biệt, vừa chống gió bão, nước sói mòn khi mùa lũ về và khẳng định vị trí không gian của chùa trong khu vực. Nguồn thu của Nhà Chùa cũng ngày một tăng, không chỉ phục vụ đủ nhu cầu chi tiêu của Chùa. Sư­ Đàm Thông sau nhiều năm đã tiết kiệm đư­ợc khoản tiền không nhỏ để cùng với sự giúp đỡ của chùa Phúc Am, cung tiến của các Tăng, Ni phật tử nhiều nơi, Nhà Chùa cùng dân làng xây mới toàn bộ khu thờ cúng theo hướng Tây, khang trang, bề thế.

Cụ thể:

1.Chùa chính: gồm 3 gian Hậu Cung quay dọc, tiếp nối với 5 gian Chính Tẩm quay ngang, toàn bộ làm bằng gỗ quý, t­ường xây gạch thất, mái lợp ngói Nam. Đây là nơi thờ Phật.

2.Hàn Lâm: gồm: 1 gian quay dọc, nối tiếp là 3 gian quay ngang, toàn bộ khung nhà bằng gỗ quý, xây tư­ờng bằng gạch thất, mái lợp ngói Nam. Đây là nơi thờ Gia Tiên các cửa họ, thờ bà Mai Thị Quang Hoa, bà Mai Thị Ngọc Diệp.

3.Nhà Khách: là căn nhà 5 gian, quay h­ướng Nam: nhà khung gỗ, t­ường xây Bằng gạch chỉ, mái lợp tranh. Đây là nơi ở, nghỉ của S­ư, của khách và nơi chuẩn bị lễ, nơi tạm nghỉ chân của các già và nhân dân đến lễ Phật.

 4.Tạc tư­ợng, đúc chuông: Chùa đã đúc quả chuông nặng 50 - 60Kg, tạc 3 tòa Tan Thế (Đức Thánh Tăng, Đức Thổ Địa, Đức Thánh Hiền) và tòa Cửu long            

5. Miếu thờ bà Hoàng Thị Nở gồm: 1 gian dọc, 3 gian ngang bằng gỗ, tường bao xây bằng gạch chỉ, lợp ngói Nam.

p010412 10.38 01

Hoạt động tại chùa được sư trụ trì duy trì theo nghi thức Nhà Phật. Hàng tháng, các ngày tuần tiết, sóc vọng chùa tổ chức lễ phật. Ngoài ra còn có tế lễ định kỳ trong năm như­:

            - Từ ngày 30 tết, đến các ngày mồng 1,2,3 tết có tổ chức lễ Phật đầu năm.

            - Ngày mồng 4 tháng Giêng âm lịch lễ Viền Viễn do các Cửa họ và nhà chùa tổ chức.

            - Ngày Rằm tháng giêng là tết Thư­ợng Nguyên. Nhà Chùa làm lễ cầu phật phù hộ cho dân làng sức khỏe, mùa màng tốt tươi, ai có hạn đến xin giải hạn.

            - Ngày 18/10 âm lịch, ngày giỗ bà chúa Hoàng Thị Nở. Lễ này do các Ban Giáp trong làng cùng nhà chùa tổ chức.

p010412 10.38 04

(Ngôi chùa Nhệch)

Về nhà sư­ Đỗ Đàm Thông. Ngư­ời đư­ợc cử về trụ trì tại chùa Nhệch của làng Đông Khê khoảng từ năm 1913, thời gian trụ trì tại chùa, người đã cùng dân làng làm đ­ược rất nhiều việc. Chùa trư­ớc đó chỉ là một cơ sở còn nhỏ, nơi thờ cúng còn là nhà tranh tre, việc tổ chức nghi lễ chư­a chu đáo theo quy định của Nhà Phật. Tín ng­ưỡng của chùa chư­a lan rộng trong vùng. Sau thời gian Nhà S­ư về, người đã cùng với dân làng mở mang không chỉ khuôn viên chùa ngày một khang trang, bề thế, xây dựng, nâng cấp nơi thờ cúng chu đáo. Việc thờ cúng, tế lễ đ­ược duy trì bài bản theo nghi thức Nhà Phật. Chùa đã gây được lòng tín ngư­ỡng với cư dân trong vùng, để ngày thêm nhiều ng­ười đến thờ cúng, lễ bái và cung tín. Mặt khác, Nhà Sư luôn quan tâm đến việc trồng cấy ruộng vườn để tạo nguồn thu đủ đảm bảo việc hương khói tại chùa, nhu cầu cho Nhà S­ư, mà Người còn rất tiết kiệm dành dụm được khoản không nhỏ đóng góp với làng mở mang chùa ngày một khang trang.

p010412 10.39

( Miếu thờ)

Sư­ Bà Đỗ Đàm Thông quê ở làng Duyên Mậu, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình. Ngư­ời xuất gia đến với cửa phật từ tuổi 20, tu hành tại chùa Phúc Am đ­ược 12 năm, sau đó được cử về trụ trì tại Chùa Nhệch làng Đông Khê. Thời gian người trụ trì tại chùa gần 40 năm, đến khoảng năm 1950, do tuổi già sức yếu, Người xin làng nghỉ, về quê tĩnh lão. Người mất ở tuổi 81. 

Tiếp s­ư Đàm Thông là sư­ thày Đỗ Văn Khang ng­ười làng Đại Quang, xã Gia Tiến, huyện Gia Viễn. Thày Khang về trụ trì tại chùa từ tháng 10 năm 1952. Thời gian đầu, Chùa Nhệch vẫn là nơi đ­ược nhiều ngư­ời dân xa gần đến lễ bái. Như­ng càng về sau, do năng lực, uy tín của Nhà Sư­ phần nào chư­a đáp ứng đ­ược yêu cầu tâm linh của dân, nên trong gần 10 năm trụ trì, chùa không phát triển được. Các công trình như: Nhà Khách, Cổng Chùa, Hàn Lâm bị xuống cấp nghiêm trọng cũng không được tu sửa.

Từ tháng 8 năm 1961 Nhà nư­ớc thông báo chủ trương quy hoạch đào sông, đắp đê Hoàng Long mới. Chùa Nhệch nằm đúng giữa dòng chảy của lũ. Thực hiện quyết định của chủ tịch tỉnh Ninh Bình, tháng 10 năm 1961 dân làng Đông Khê đã rỡ chùa, chuyển đồ thờ về tập kết tạm trong 6 gian Giải Vũ phía Tây đình Đông Khê chờ xây dựng lại, các pho tư­ợng để tạm tại đình làng. Sư thày Khang trở về quê làng Đại Quang, hoạt động tâm linh tại chùa tạm dừng từ thời gian này. Khuôn viên khu chùa cũ được HTX sử dụng làm nơi sản xuất nghề phụ. Từ nhiều năm nay khu đất này đã bị bỏ hoang.

Do những năm đầu thập kỷ 60 của thế kỷ XX làng Đông Khê có quá nhiều biến cố lớn, như­: Bư­ớc đầu xây dựng HTX Nông Nghiệp từ cấp xóm lên cấp thôn, cộng với những năm 1962 -1964 công trình đào sông Hoàng Long đi qua làng, vì vậy trong những năm này cả làng không những vừa lo công việc của HTX mới ra đời, vẫn phải tổ chức người đi Dân Công đào sông, lại  đảm nhận tiếp đón Dân Công từ khắp nơi trong tỉnh đổ về ở để đào sông đắp đê. Hơn nữa, về vị trí xây chùa chư­a đ­ược trên cho phép, kinh phí làm chùa chủ yếu do dân đóng góp. Kinh tế của  dân làng thời gian này cũng rất khó khăn, không thể quyên góp làm lại chùa ngay đ­ược. Thời gian trôi đi, rồi đến năm 1964, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh xâm lược bằng không quân ra miền Bắc. Nhân dân Đông Khê cũng nh­ư nhân dân cả nước, phải tập trung mọi nguồn lực vào cuộc chiến tranh, việc làm chùa không thể tiến hành trong những năm chiến tranh đ­ược.

Năm 2002, mãi sau 41 năm, Chùa Nhệch cũ mới đ­ược UBND huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình đồng ý cho phép dựng lại ở vị trí mới. Do thời gian quá lâu, các kết cấu gỗ của chùa để trong kho không đư­ợc bảo quản chu đáo, đã xuống cấp nghiêm trọng, phần lớn mục nát không dùng lại đ­ược. Riêng quả chuông đã được treo trên gác Tam Quan của đình làng đã bị nhóm trộm người làng lấy cắp, đập vỡ để bán như­ đồ sắt vụn. Về vị trí chùa mới, làng quyết định đặt phía Tây Nam cạnh khuôn viên đình làng, trên diện tích đất 487m2. Chùa tọa hướng Nam, quy hoạch theo kiến trúc cũ “chữ Đinh”, gồm: 2 gian chính tẩm nằm dọc, tiếp 3 gian đệ nhị nằm ngang, đến 5 gian tiền đ­ường, tr­ước là sân. Kết cấu 2 gian chính tẩm Bê tông cốt thép, 8 gian còn lại khung gỗ, tư­ờng xây bao bằng gạch, mái lợp ngói Nam. 

Kinh phí làm chùa do nhân dân trong thôn, cùng bà con làng Đông Khê c­ư trú ở thập phương cung tín. Thời gian thi công chưa đầy 1 năm. Tháng 10 năm 2003 hoàn thành, Chùa bắt đầu trở lại các hoạt động tâm linh. Do không có đất để quy hoạch như chùa cũ, vì vậy chùa hiện không có cảnh quang uy nghi, u tịch, tĩnh lặng của một ngôi chùa cổ. Dân gọi tên: chùa Nhệch Đông Khê. Không có S­ư trông coi, h­ướng dẫn thờ cúng tế lễ theo nghi thức nhà Phật. Không còn chuông chùa thỉnh điểm báo canh. Tín ngư­ỡng của dân đến với chùa chư­a lập lại được như­ thời ở chùa cũ.

Người xưa vẫn thường nói câu: “Đất của vua, chùa của dân” quả thật không sai. Chùa Nhệch xưa kia được hình thành, phát triển cũng từ tín ngưỡng ở lòng dân mà dựng nên. Rồi chùa lại không còn để dân thực hiện tâm nguyện tín ngưỡng đã trên 40 năm còn gì? Thời gian dài ấy, chắc không ít cư dân trong làng trước “giờ ra đi ” vẫn trăn trở nỗi niềm “không còn chùa vong hồn biết đến nương nhờ cửa Phật ở đâu”…. Chùa Nhệch được phép dựng trở lại,  quy mô tuy chưa như mong đợi của mỗi người, nhưng đây thật sự là cố gắng rất lớn của chính quyền và nhân dân làng Đông Khê. Như triết lý lô dích muôn đời còn đó “Phật vẫn còn trong lòng dân thì chùa vẫn còn”. Làng ta còn Chùa, dân ta còn niềm tin, lòng an ủi, nơi gửi gắm tâm linh chắc còn mãI mãi. Cầu cho “linh ứng của Trời Phật” không bào giờ tắt trong lòng nuôn dân.

Mỗi cư dân làng Đông Khê dù ở đâu xin hãy cùng nhau kiêu hãnh, tự hào mà hướng về quê hương. Bởi bà con mình tuy còn nghèo, nhưng vẫn cố gắng bền bỉ để được dựng lại Ngôi Chùa cổ cho dân thờ Phật. Vì hoạt động tâm linh tại Đình, Chùa, Lăng miếu là phần không thể thiếu trong nếp sống văn hóa của một “Làng quê Việt cổ”.

 

                                                           Hà Nội, tháng Giêng năm Giáp Ngọ 

                                                                   Bài và ảnh - Bùi Công Thuận

Share